اسرار نام‌‌هاى کعبه (1)

الف. کعبه‌‌

عنوان کعبه در دو جاى قرآن به‌‌کار رفته است یکی : (جَعَلَ اللهُ الْکَعْبَةَ الْبَیْتَ الْحَرامَ قِیاماً لِلنّاسِ‌‌)[1]؛ و دیگرى: (هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ)[2].

درباره علّت این نام‌‌گذارى چند قول مطرح است:

1. سطح مقطع کعبه تقریباً به‌‌صورت مربّع است و در زبان عربى معمولًا به خانه‌‌هاى چهارگوش و مربّع، کعبه اطلاق مى‌‌شود. امام صادق (علیه السّلام) مى‌‌فرماید:

«کعبه را از آن جهت کعبه نام نهاده‌‌اند که چهارگوش است. علّت چهارگوش بودنش نیز آن است که در مقابل بیت‌‌المعمور است که آن هم چهارگوش است. بیت‌‌المعمور چهارگوش شده، چون در برابر عرش است که آن هم چهارگوش است. عرش، چهارگوش شده چون کلماتى که اسلام برآن‌‌ها استوار است چهار کلمه است: «سبحان‌‌الله، الحمد لله، لا إله إلّا الله و الله اکبر».[3]

بنابراین، چهارگوش بودن کعبه بدین دلیل است که عرش خدا چهارگوشه دارد و هر گوشه‌‌اى بر اسمى از نام‌‌هاى الاهى استوار شده است.

این نام‌‌ها یا به عبارت دیگر، تسبیح، تحمید، تهلیل و تکبیر ارکان اسماء الاهى، اسماء محیط و امّهات اسماء محسوب مى‌‌شوند و تحت اسماء جمال و جلال مى‌‌گنجند. از آن‌‌جا که این اسماء چهارگانه بر اسماء دیگر الاهى احاطه و هیمنه دارند، طبعاً کعبه هم احاطه بر زمین خواهدداشت.

2. در زبان عربى به وسط هر چیز، کعبه مى‌‌گویند. از آن‌‌جا که خانه خدا و بیت‌‌الله الحرام در وسط دنیا قرار گرفته است، به آن کعبه مى‌‌گویند. گروهى از یهود نزد پیامبر (صلّى الله علیه و آله) آمدند و درباره بعضى مسائل از ایشان سؤالاتى پرسیدند. یکى از آن‌‌ها پرسید: چرا به کعبه، کعبه مى‌‌گویند؟ پیامبر (صلّى الله علیه و آله) فرمود:

«لأنَّها وَسَطُ الدُّنْیا».[4]

زیرا کعبه در وسط دنیا قرار گرفته است.

مسأله دحوالأرض مؤیّدى بر این سخن است؛ زیرا که زمین از کعبه انبساط و گسترش یافت. بر این اساس، کعبه مرکزیت داشته، اساس و پایه این کره خاکى است. از این رو، مادامى که کعبه باقى است، زمین و دنیا هم وجود دارد، یعنى پیدایش دنیا از کعبه است و پایدارى و بقاى آن هم وابسته به اوست.

3. یکى دیگر از معانى کعبه ارتفاع و بلندى از سطح زمین است. به هر چیزى که داراى ارتفاع از سطح زمین باشد کعبه مى‌‌گویند.

کعبه داراى دوگونه بلندى است: ظاهرى و معنوى. هم به‌‌لحاظ ظاهر بناى کعبه از سطح زمین ارتفاع دارد، هم به‌‌لحاظ شرافت و عظمتى که نزد خدا دارد، رفعت و بلنداى معنوى دارد. احتمالًا به همین دلیل است که ساختن بنایى بلندتر از خانه کعبه مجاز نیست.[5]

 


 

[1]. سوره مائده: 97.

[2]. سوره مائده: 95.

[3]. من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 190، روایت 2110.

[4]. امالى صدوق، ص 166.

[5]. فروع کافى، ج 4، ص 230؛ بحارالانوار، ج 96، ص 60.

/ 0 نظر / 4 بازدید