اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ المَهدِي صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَ في كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً ‏وَ ناصِراً وَ دَليلاً وَ عَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً ::::::: براى سلامتى و تعجيل در ظهور امام زمان (عجّل الله تعالي فرجه الشريف) صلوات :::::::: اللّهمَّ صَلّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد وَ عَجِّل فَرَجَهُم


میعادگه رب
لینک دوستان

کسانی که به حج و عمره مشرّف می‌‌شوند، بعد از به جا آوردن اعمال خویش برای آن که دوباره محرم شوند بایستی به یکی از مواقیت ادنی الحِلّ رفته و در آن مکان مُحرِم گردند. از جمله این مواقیت، «مسجد تنعیم» است. در این گفتار، نکاتی را پیرامون این مسجد آورده‌‌ایم.

 


تنعیم در مدخل شهر مکّه از مسیر مدینه و در شش کیلومتری شمال غربی مسجد الحرام قرار دارد. [1] نام آن از درختی معروف در بادیه گرفته شده است. [2] برخی نیز قرار گرفتن در وادی نعمان و میان کوه‌‌های نعیم و ناعم را سبب این نام‌‌گذاری دانسته‌اند.[3]

نشانه حرم در این مسیر در ثنیه ذات الحنظل در انتهای منطقه تنعیم جای دارد.[4]

بر اثر گسترش شهر مکّه، «تنعیم» درون محدوده شهر و در محله‌‌ای به نام عمره قرار گرفته؛ ولی همچنان از محل‌‌های احرام عمره است.[5]

تنعیم همچنین برای تدارک احرام کسانی که از روی فراموشی و علل دیگر بدون احرام وارد شهر شده‌‌اند، در نظر گرفته شده است.[6]

تنعیم را ادنی الحل (نزدیک‌‌ترین مکان بیرون از حرم به حدود حرم شریف) شمرده‌‌اند.[7]

آورده‌‌اند پیامبر (صلّی الله علیه و آله) در حجة الوداع از این مکان مُحرِم شد.[8] بعدها مسجد تنعیم را در این مکان ساختند که با نام مسجد عایشه نیز شناخته می‌‌شد؛ زیرا عایشه در حجة الوداع به دستور پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) از همین مکان محرم شد. [9] از این مسجد با نام مسجد عمره نیز یاد شده است. [10] از مسجدی به نام مسجد امام زین العابدین نیز در تنعیم یاد کرده‌‌اند.[11]

در گزارش احرام  ابن زبیر به سال 65 ق. از مسجدی منسوب به حضرت علی (علیه السّلام) در نزدیکی مسجد عایشه سخن رفته است.[12]

در 200 متری جهت شمالی مسجد تنعیم، خبیب بن عدی صحابی از اسیران سریه رجیع به سال سوم ق. به دست مشرکان قریش اعدام شد. نشانه‌‌ای مانند مناره تا سال 1377ق. در محل شهادت وی وجود داشته است. [13] زید بن دثنه، دیگر اسیر رجیع، نیز در تنعیم به شهادت رسید.[14]

با نزول آیات خداوند برای هجرت مسلمانان ساکن مکّه به مدینه، عبدالرحمن بن عوف با فرستادن نامه‌‌ای مسلمانان را از این فرمان خدا آگاه کرد. فردی از بنی لیث که نام او را جندب، جندع یا حبیب فرزند ضمره یاد کرده‌‌اند، در حال بیماری، به امید بهره‌‌مندی از پاداش مهاجرت، تا منطقه تنعیم رفت و در آن جا خدا را شاهد گرفت که از مهاجران است. او در همان جا درگذشت و دفن شد. گفته‌‌اند که آیه 100 سوره نساء (وَ مَنْ یَخْرُجْ مِنْ بَیْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ یُدْرِکْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ) درباره او نازل شده است.[15]

پس از بازسازی مکّه به دست عبدالله بن زبیر در سال 65 ق. وی به مردم مکّه پیشنهاد داد برای شکر‌گزاری مراسم عمره مفرده رجبیه به جای آورند. خود نیز همراه مردم از تنعیم احرام بست و عمره مفرده گزارد. [16] آورده‌‌اند که او در سال 73 ق. به دستور عبدالملک بن مروان در تنعیم به دار آویخته شد.[17]

در سال 97 یا 98 ق. هنگامی که حاجیان با کمبود آب رو به ‌رو بودند، به امامت عمر بن عبدالعزیز در منطقه تنعیم نماز باران بر‌گزار شد. گفته‌‌اند که پس از این نماز، بارانی سیل ‌آسا در مکّه بارید.[18]

تنعیم تنها جایی است که سیلاب آن وارد محدوده حرم می‌‌شود.[19]

بر پایه روایتی از امام صادق (علیه السّلام) هر که از تنعیم احرام بندد، نباید تا پیش از رؤیت مسجدالحرام، تلبیه را قطع کند. [20] نیز تنعیم برای احرام بانوانی که در میقات‌‌های دیگر عذر شرعی داشته‌‌اند، در نظر گرفته شده است.[21]

تنعیم یکی از سه مکان ادنی الحل است که احرام بستن عمره‌‌‌گزار از آن‌‌ها را بهتر شمرده‌‌اند.[22]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع

آثار اسلامی مکّه و مدینه: رسول جعفریان، قم، مشعر، 1386ش؛ اتحاف الوری: عمر بن محمد بن فهد (م. 885 ق.)، به کوشش عبدالکریم، مکّه، جامعة ام القری، 1408ق؛ اثارة الترغیب: محمد بن اسحق الخوارزمی (م. 827 ق.)، به کوشش الذهبی، مکّه، مکتبة نزار مصطفی الباز، 1418ق؛ اخبار مکّه: الازرقی (م. 248 ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکّه، مکتبة الثقافة، 1415ق؛ ارشاد الاذهان: العلامة الحلی (م 726 ق.)، به کوشش الحسون، قم، نشر اسلامی، 1410ق؛ اسباب النزول: الواحدی (م. 468 ق.)، به کوشش کمال بسیونی، بیروت، دار الکتب العلمیة، 1411ق؛ البدایة و النهایة: ابن کثیر (م. 774 ق.)، بیروت، مکتبة المعارف؛ التاریخ القویم: محمد طاهر الکردی، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1420ق؛ تاریخ الیعقوبی: احمد بن یعقوب (م.292 ق.)، بیروت، دار صادر، 1415ق؛ تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک): الطبری (م. 310 ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، بیروت، دار احیاء التراث العربی؛ تاریخ مکة المشرفة: محمد ابن الضیاء (م. 854 ق.)، به کوشش العدوی، مکّه، المکتبة التجاریة مصطفی احمد الباز، 1416ق؛ تحصیل المرام: محمد بن احمد الصباغ (م. 1321 ق.)، به کوشش ابن دهیش، 1424ق؛ تذکرة الفقهاء: العلامة الحلی (م. 726 ق.)، قم، آل البیت:، 1414ق؛ الحاوی الکبیر: الماوردی (م. 450 ق.)، لبنان، دار الکتب العلمیه، 1419ق؛ حج از دیدگاه مذاهب اسلامی: محمد ابراهیم جناتی، ترجمه: محمدی، تهران، مشعر؛ سبل الهدی: محمد بن یوسف الصالحی (م. 942 ق.)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1414ق؛ سفرنامه‌‌های خطی فارسی: به کوشش هارون و هومن، تهران، اختران، 1388ش؛السیرة النبویه:ابن هشام (م.213ق./218ق.)، به کوشش السقاء و دیگران، بیروت، دار المعرفه؛الطبقات الکبری:ابن سعد (م.230ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1418ق؛ غایة المراد: الشهید الاول (م. 786 ق.)، به کوشش مختاری، قم، دفتر تبلیغات، 1414ق؛ فتح العزیز: عبدالکریم بن محمد الرافعی (م. 623 ق.)، دار الفکر؛ الکافی: الکلینی (م.329ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1375ش؛ المبسوط فی فقه الامامیة: الطوسی (م. 460 ق.)، به کوشش بهبودی، تهران، المکتبة المرتضویة؛ مجمع البیان: الطبرسی (م.548 ق.)، بیروت، دار المعرفه، 1406ق؛ المعالم الاثیرة: محمد محمد حسن شراب، بیروت، دار القلم، 1411ق؛ معجم البلدان: یاقوت الحموی (م. 626 ق.)، بیروت، دار صادر، 1995م؛ موسوعة الامام الخوئی (م. 1413ق. )، قم، احیاء آثار الخوئی؛ موسوعة العتبات المقدسة: جعفر الخلیلی، بیروت، اعلمی، 1407ق؛ میقات الحج: تهران، ممثلیة الولی الفقیه لشؤون الحج و الزیارة؛ الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز: علی بن حسین عاملی (م. 1135 ق.)، به کوشش محمودی، قم، دار القرآن، 1413ق.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پی‌‌نوشت‌‌ها:

[1]. معجم البلدان، ج2، ص49؛ التاریخ القویم، ج5، ص153.

[2]. المعالم الاثیرة، ص73.

[3]. معجم البلدان، ج2، ص49؛ اثارة الترغیب، ج1، ص150؛ تحصیل المرام، ج1، ص476.

[4]. اخبار مکّه، ج2، ص309.

[5]. حج از دیدگاه مذاهب اسلامی، ص64.

[6]. المبسوط، ج1، ص309؛ فتح العزیز، ج7، ص475؛ الحاوی الکبیر، ج4، ص233.

[7]. موسوعة الامام الخوئی، ج28، ص233؛ موسوعة العتبات المقدسة، ج2، ص113.

[8]. البدایة و النهایة، ج5، ص139.

[9]. الطبقات، ج2، ص145؛ الکافی، ج4، ص248؛ آثار اسلامی، ص145.

[10]. سفرنامه‌‌های خطی فارسی، ج1، ص292؛ حج از دیدگاه مذاهب اسلامی، ص64.

[11]. میقات الحج، ش2، ص36، «ادنی الحل».

[12]. اتحاف الوری، ج2، ص76.

[13]. التاریخ القویم، ج5، ص154.

[14]. السیرة النبویة، ج2، ص172؛ الطبقات، ج2، ص43.

[15]. اسباب النزول، ص181؛ مجمع البیان، ج3، ص152؛ الوجیز، ج1، ص337.

[16]. تاریخ یعقوبی، ج2، ص260؛ اخبار مکّه، ج1، ص210؛ تاریخ مکة المشرفة، ج1، ص109.

[17]. تاریخ یعقوبی، ج2، ص267.

[18]. تاریخ طبری، ج6، ص 437 - 438.

[19]. اخبار مکّه، ج2، ص130؛ سبل الهدی، ج1، ص201.

[20]. الکافی، ج4، ص537.

[21]. تذکرة الفقهاء، ج8، ص116.

[22]. ارشاد الاذهان، ج1، ص337؛ غایة المراد، ج1، ص461؛ اثارة الترغیب، ج1، ص150.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 



[ ۱۳٩۳/۳/٩ ] [ ٧:۱۳ ‎ب.ظ ] [ معین الحاج ] [ نظر شما () ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

دل‌‌گویه:

بـهوش ايدل كه ميقات است اينجـا

مــحـل نفـى و اثــبـات اسـت ايـنجا

از اينـجا ساز وحدت مى‌‌شود سـاز

از ايــنـجـا مـى‌شـود پـــــرواز آغــاز

بـــگــو لـبــيـــك يـا مـعـبـود لـبـيـــك

مــرا تـنها تـويى مـقـصـود، لـبـيـــك


ايميل مدير وبلاگ
Email Icon by Parstools.com


امکانات وب